Cà phê

Thông tin chung về ngành hàng

Trong những thập niên gần đây, ngành cà phê Việt Nam đã phát triển vượt bậc về diện tích, năng suất và sản lượng. Năng suất đạt 23,5 tạ/ha cao gấp 2,9 lần năng suất trung bình cà phê thế giới (theo FAO, 2011). Tốc độ tăng trưởng bình quân của năng suất trong giai đoạn 2010-2017 đạt 2,0%/năm, đặc biệt đối với những vườn cà phê tái canh sử dụng giống mới tại khu vực Tây Nguyên, năng suất cà phê Robusta tái canh có thể đạt mức 45-60 tạ/ha, có những vườn đạt tới trên 80 tạ/ha (MARD). Việt Nam đã xuất khẩu cà phê tới gần 100 quốc gia trên thế giới với tổng kim ngạch hàng năm trên 2 tỷ USD trong giai đoạn 2011-2017. Cùng với xuất khẩu, tốc độ tiêu thụ cà phê nội địa cũng tăng khá nhanh. Đến năm 2017, tiêu thụ cà phê trong nước đã tăng 3,3 lần so với năm 2005, đạt khoảng 138 nghìn tấn, chiếm 8% tổng sản lượng cà phê Việt Nam (Số liệu thống kê của ICO).

Dù đã đạt được rất nhiều thành tựu trong thời gian qua, ngành hàng cà phê vẫn phải đối mặt với một số hạn chế sau:

Quy mô hộ sản xuất nhỏ, phân tán, trình độ thâm canh chưa đồng đều đặc biệt là việc lạm dụng các yếu tố đầu vào như nước tưới, phân bón và thuốc BVTV.

Tập quán canh tác bền vững, sơ chế bảo quản của hộ dân đã được cải thiện nhưng còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay khi phần lớn doanh nghiệp đã bỏ thưởng giá cho cà phê có xác nhận, chứng nhận bền vững

Liên kết kết nối trực tiếp người sản xuất với thị trường còn nhiều hạn chế, quá nhiều khâu trung gian

Đầu tư của doanh nghiệp vào công nghệ chế biến sâu, chế biến tinh còn yếu

Chất lượng cà phê xuất khẩu chưa cao, chủ yếu là xuất khẩu nguyên liệu thô.

a) Cơ cấu tổ chức, mục tiêu:

Nhóm Công tác PPP cà phê được thành lập từ tháng 5/2010, dưới sự đồng chủ trì của Cục trồng trọt (DCP), Nestlé Việt Nam. Nhóm công tác PPP cà phê gồm Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp Nông thôn (IPSARD), Viện Khoa Học Kỹ Thuật Nông Lâm Nghiệp Tây Nguyên (WASI), Trung tâm Khuyến nông Quốc gia (NAEC), Trung tâm Khuyến nông cấp tỉnh, Chính quyền tỉnh Đắk Nông, Dak Lak, Gia Lai và Lâm Đồng, Nestle, Syngenta, Yara International, Bayer, Baconco, Công ty TNHH Thương Phẩm Atlantic Việt Nam (ACOM), Tổ chức Sáng kiến Thương mại Bền vững IDH, Công ty EDE Consulting tại Việt Nam, Hiệp hội 4C/Diễn đàn cà phê toàn cầu, Tổ chức Liên minh Rừng nhiệt đới – Rainforest Alliance, Tổ Chức Phát Triển Hà Lan SNV, Hội nông dân địa phương tại Đắc Lắc và Lâm Đồng, Louis Dreyfus, PVFCCO, Công ty cổ phần phân bón Bình Điền, DAKMAN, COEX, Vinacafe, Ngân hàng NN&PTNT Việt Nam, Ned Coffee, Mondelez, Olam International, Cargill, hoạt động trên nền tảng tiền cạnh tranh, hướng đến mục tiêu phát triển chuỗi giá trị cà phê nhằm nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và phát triển bền vững cà phê, tăng thu nhập cho người nông dân.

b) Kết quả chính đạt được:

Trong những năm qua, nhóm công tác PPP cà phê rất nỗ lực và đạt được những thành quả đáng ghi nhận trong hỗ trợ phát triển cà phê bền vững và các chương trình, đề án của Bộ như chương trình tái canh vườn cà phê. Nhóm công tác PPP cà phê hướng dẫn nông dân về các phương pháp sản xuất tốt, nâng cao chất lượng, năng suất và tính bền vững về môi trường và kinh tế cho người sản xuất. Các nhóm nông dân được hình thành để khai thác hiệu quả thị trường, nâng cao kiến thức về công nghệ, liên kết với các tổ chức tài chính và các công ty thu mua sản phẩm. Những hoạt động này mang lại những lợi ích rõ rệt cho nông dân, tăng khả năng sinh lời và góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

Từ năm 2010 đến nay, nhóm đã triển khai được tổng cộng 256 mô hình vườn mẫu và 3 hợp tác xã PPP tại 4 tỉnh (Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng và Gia Lai). Mô hình đã tiến hành các lớp tập huấn ToT cho 65 nhóm trưởng đại diện cho 12.004 nông dân tại 4 tỉnh để chia sẻ kinh nghiệm, giải quyết các khó khăn và tăng cường năng lực cho mạng lưới khuyến nông; tổ chức 1.200 hội thảo đầu bờ cho nông dân tại 4 tỉnh. Ước tính diện tích cà phê và số người trồng cà phê thụ hưởng từ các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật của chương trình lên tới 130 nghìn ha (20% tổng diện tích cà phê cả nước), và gần 250 nghìn lượt người (trong tổng số trên 500 nghìn hộ trồng cà phê). Năng suất cà phê vườn mẫu tăng thêm 12% trong giai đoạn 2010 – 2014 và tăng hơn 17% trong giai đoạn 2015 – 2016. Mức thu nhập trung bình (tính trong 5 năm) của người nông dân trồng cà phê tăng lên khoảng 14%. Mô hình PPP cũng giúp làm tăng kích cỡ trái cà phê và phương pháp canh tác giúp cây cà phê khỏe mạnh hơn. Mô hình giúp giảm 55% lượng phát thải nhà kính nhờ sử dụng phân bón hợp lý.

c) Dự án chuỗi giá trị:

Được điều hành bởi Nestlé, Nhóm công tác đang thiết lập các hợp tác xã nông dân và các nhóm nông dân để cung cấp giải pháp tài chính, trao đổi thông tin kỹ thuật và chia sẻ lợi ích với nông dân và cộng đồng thông qua mô hình bán buôn và liên kết trực tiếp với các công ty đầu vào, các công ty thu mua cà phê và toàn bộ chuỗi giá trị cà phê.

d) Tài nguyên:

- Xây dựng bộ Hướng dẫn sản xuất cà phê bền vững NSC

Kế hoạch hành động Nhóm công tác Cà phê giai đoạn 2019-2020

Đồng trưởng nhóm công tác PPP ngành hàng Cà phê
STT Họ và tên Đơn vị Liên hệ
1 Lê Văn Đức Cục Trồng trọt leducccn@gmail.com
2 Lê Thị Hoài Thương Nestlé LeThiHoai.Thuong@vn.nestle.com
3 Khuất Quang Hưng Nestlé KhuatQuang.Hung@vn.nestle.com
4 Ganesan Ampalavanar Nestlé ganesan.ampalavanar@vn.nestle.com
5 Trần Thị Chung Thủy Nestlé tranthichung.thuy@vn.nestle.com

 

Nhóm Công tác